Το 2020 θεωρείται μία χαμένη χρονιά για το σινεμά. Η πανδημία του Covid-19 έκλεισε χιλιάδες κινηματογράφους η βιομηχανία άλλαξε ριζικά και ολοένα και περισσότερες εταιρείες παραγωγής εξετάζουν νέους «δημιουργικούς» τρόπους διανομής, κυρίως μέσα από πλατφόρμες streaming. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι φέτος δεν κυκλοφόρησαν εξαιρετικές ταινίες.

Η «στάση αναμονής» που κράτησαν τα μεγάλα στούντιο -αναστέλλοντας την κυκλοφορία ήδη ανακοινωμένων ταινιών όπως το νέο Τζέιμς Μποντ– έδωσε «χώρο» σε ανεξάρτητες παραγωγές να «λάμψουν».

Ο κριτικός κινηματογράφου του New Yorker Ρίτσαρντ Μπρόντι, επέλεξε τις 36 καλύτερες ταινίες του 2020 τονίζοντας ότι «σε εποχές κρίσης, η δομή μοιάζει ανούσια, το στιλ είναι ύποπτο και η ομορφιά λανθασμένα υποτιμάται» προσθέτοντας όμως πως «η εσωτερική αλήθεια της εμπειρίας και η αυθεντικότητα του συναισθήματος είναι από μόνες τους λυτρωτικές».

Το πληθωρικό και τρομακτικό δράμα της Μιράντα Τζουλάι γύρω από μία πατριαρχική οικογένεια απατεώνων και τον τρόπο που μία νεαρή γυναίκα παλεύει για την απελευθέρωσή της, αποπνέει μία ανανεωτική και δημιουργική αίσθηση ελευθερίας.

2. Da 5 Bloods

Απεικονίζοντας την αδιαχώριστη σύνδεση μεταξύ του αγώνα για δικαιοσύνη και του αγώνα για την ιστορική αλήθεια, η ταινία του Σπάικ Λι ακολουθεί μία ομάδα μαύρων βετεράνων του Πολέμου του Βιετνάμ, οι οποίοι επιστρέφουν «στον τόπο του εγκλήματος». Οι προθέσεις τους είναι το ίδιο μπερδεμένες όσο και την πρώτη φορά που βρέθηκαν εκεί.

3. The Whistlers

Ο Ρουμάνος σκηνοθέτης Κορνέλιυ Πορουμπόγιου, ο οποίος λατρεύει να εξερευνά την πολιτική φύση της γλώσσας, μετέτρεψε ένα κλασικό θρίλερ για έναν διεφθαρμένο αστυνομικό σε ένα επιστημολογικό μωσαϊκό στο κέντρο του οποίου βρίσκεται η γλώσσα που χρησιμοποιούν οι κάτοικοι των Κανάριων Νήσων, οι οποίοι σφυρίζουν αντί να μιλούν. Ο Πουρουμπόγιου δείχνει πως αυτή η ιδιαιτερότητα χρησιμοποιείται από τους ντόπιους για να αποφύγουν τα «μάτια της κυβέρνησης».

4. Dick Johnson Is Dead

Όταν η σκηνοθέτιδα Κίρστεν Τζόνσον έμαθε ότι ο ηλικιωμένος πατέρας της εμφάνισε συμπτώματα άνοιας, τον προσκάλεσε να μείνει μαζί της και άρχισε να καταγράφει τη νέα τους «περιπέτεια». Το αποτέλεσμα, το οποίο περιλαμβάνει αρκετές κωμικοτραγικές στιγμές, είναι μία «μετά-φανταστική» εξερεύνηση του μεταφυσικού.

5. An Easy Girl

Στο τολμηρό δράμα της Ρεμπέκα Ζλοτόφσκι, μία 16χρονη κοπέλα που ζει στις Κάννες με ένα αβέβαιο μέλλον, δέχεται την επίσκεψη της 22χρονης ξαδέρφης της από το Παρίσι. Η απελευθερωμένη ζωή που ζει η τελευταία προσελκύει την πρωταγωνίστρια, η οποία αρχίζει να αλλάζει συμπεριφορά και να «μεταμορφώνεται» ριζικά.

6. Never Rarely Sometimes Always

Η Σίντεϊ Φλάνιγκαν υποδύεται μία 17χρονη μαθήτρια λυκείου στην επαρχία της Πενσυλβάνια, η οποία δεν μπορεί να κάνει έκτρωση χωρίς τη συναίνεση των γονιών της και αποφασίζει να ταξιδέψει στη Νέα Υόρκη. Η συγγραφέας και σκηνοθέτις, Ελίζα Χίτμαν, επικεντρώνεται στα γραφειοκρατικά εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες που θέλουν να κάνουν έκτρωση και την αδιαχώριστη σύνδεση ιδιωτικής ζωής και πολιτικής.

7. On the Rocks

Το κωμικό δράμα της Σοφία Κόπολα για μία καλλιτέχνιδα που αντιμετωπίζει τον ισχυρογνώμων αλλά ευγενικό πατέρα της, είναι μία πικρά ειρωνική πρόκληση στο ιδεώδες του Χόλιγουντ για τους «cool» άνδρες.

8. Lovers Rock

Η ταινία του Στιβ ΜακΚουίν είναι ένα τολμηρά αυθεντικό μιούζικαλ στο επίκεντρο του οποίου βρίσκεται ένα σπιτικό πάρτι από και για μαύρους Λονδρέζους, όπου η χαρά και οι προσδοκίες συναντούν τον έρωτα και τον κίνδυνο. Ο ΜακΚουίν σε συνεργασία με τον διευθυντή φωτογραφίας Σάμπιερ Κίρχνερ εξετάζει με τολμηρότητα τον χορό και τον συναισθηματικό κόσμο των χορευτών.

9. Time

Η Σίμπιλ Φοξ Ρίτσαρτνσον, ο σύζυγος της οποίας ονόματι Ρόμπερτ, φυλακίστηκε για μία ληστεία στην οποία και η ίδια συμμετείχε, βιντεοσκοπούσε τη ζωή με τα παιδιά της και τις προσπάθειές της να μειώσει την παράλογα μεγάλη ποινή του συζύγου της. Ο σκηνοθέτης Γκάρετ Μπράντλεϊ παίρνοντας έμπνευση από το αρχείο της Φοξ Ρίτσαρντσον καταγράφει τον σημερινό της αγώνα για την ελευθερία του Ρόμπερτ, συνδυάζοντας την προσωπική της ιστορία με την πολιτική και αποκαλύπτοντας τη ρατσιστική κληρονομιά της αμερικανικής κοινωνίας.

10. City Hall

Στο κέντρο της νέας ταινίας του Φρέντερικ Γουάιζμαν βρίσκεται ο Δημοκρατικός δήμαρχος της Βοστόνης Μάρτι Γουόλς και η προσπάθεια του να ενσωματώσει και να δώσει ευκαιρίες στις εθνικές μειονότητες της πόλης.

11. Fourteen

Το δράμα του Νταν Σαλίτ, εξετάζει πώς πράγματα που δεν ειπώθηκαν ποτέ και ένας διαφορετικός τρόπος ζωής μπαίνουν ανάμεσα σε δύο τριαντάρες φίλες από το Μπρούκλιν, κλονίζοντας τη μακρόχρονη φιλία τους.

12. Yes, God, Yes

Στην πρώτη της ταινία η Κάρεν Μέιν ασχολείται με την αντίσταση που προβάλει μία Καθολική έφηβη απέναντι στην κατήχηση περί σεξουαλικής αποχής. Η επανάστασή της «περνάει» από το σώμα και τον εσωτερικό της κόσμο και το αποτέλεσμα είναι μία πικρά ειρωνική κωμωδία.

13. Shirley

Η Ζοσεφίν Ντέκερ σκηνοθέτησε μία ιστορική ταινία φαντασίας με εξαιρετικές στιγμές έντασης και φανταστικές εικόνες για τον αγώνα της Σίρλεϊ Τζάκσον κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ’50 να «ξεφύγει» από την αγοραφοβία της και να γράψει ένα μυθιστόρημα, προσπαθώντας παράλληλα να «συνδέσει» το δράμα της με τη γυναίκα ενός καθηγητή πανεπιστημίου.

14. Cuties

Η πρώτη ταινία της Γαλλίδας σκηνοθέτιδας Μαϊμούνα Ντοκουρέ είναι μία προσωπική ιστορία που επικεντρώνεται στην τρομακτική δύναμη και τα πολλαπλά επίπεδα της πατριαρχίας. Στο Παρίσι, ένα 11χρονο κορίτσι σενεγαλέζικης καταγωγής θυμώνει όταν μαθαίνει ότι ο πατέρας της σχεδιάζει να παντρευτεί για δεύτερη φορά και αντιδρώντας στις πεποιθήσεις της οικογένειάς της συμμετέχει σε μία «προκλητική» παράσταση χιπ χοπ χορού.

15. Mangrove

Η δεύτερη -στη λίστα- ταινία του Στιβ ΜακΚουίν και πρώτη στη σειρά ταινιών «Small Axe» είναι ένα ιστορικό δράμα που επικεντρώνεται σε ένα εστιατόριο μαύρων ιδιοκτητών στο Λονδίνο της δεκαετίας του 1960, το οποίο λειτουργεί και ως τόπος συνάντησης για την κοινότητα των Καραϊβικών Λονδρέζων. Το εστιατόριο μπαίνει στο στόχαστρο της αστυνομίας και ακολουθεί μία ιστορική δικαστική διαμάχη. Ο ΜακΚουίν εστιάζει στο πνευματικό υπόβαθρο της κοινότητας το οποίο έρχεται στο προσκήνιο καθώς η καταστολή κλιμακώνεται.

16. Talking About Trees

Στο επίκεντρο του ντοκιμαντέρ του Σουχαμπίμπ Γκασμελμπάρι βρίσκεται η άλλοτε ακμαία αλλά σήμερα παραπαίουσα κινηματογραφική βιομηχανία του Σουδάν. Ο Γκασμελμπάρι εστιάζει στην προσπάθεια μίας ομάδας συνταξιούχων Σουδανέζων κινηματογραφιστών να «αναστήσουν» έναν παλιό κινηματογράφο στην πόλη Ομντουρμάν. Στη διάρκεια αυτής της προσπάθειας η αυθαιρεσία της πολιτικής ελίτ της χώρας και η δύναμη του σινεμά βγαίνουν στο προσκήνιο.

17. The 11th Green

Ο Κρίστοφερ Μιούνχ έγραψε και σκηνοθέτησε μία ταινία επιστημονικής φαντασίας για έναν δημοσιογράφο, ο οποίος ανακαλύπτει στοιχεία για μία στρατιωτική συνωμοσία στην οποία εμπλέκονται εξωγήινοι. Μετά τις ανακαλύψεις του ο πρωταγωνιστής γίνεται στόχος μίας καμπάνιας κυβερνητικής κατασκοπείας η οποία θυμίζει εποχές Ψυχρού Πολέμου.

18. The American Sector

Ξεκινώντας μία προσπάθεια να ανακαλύψουν και να φωτογραφήσουν όλα τα κομμάτια του Τοίχους του Βερολίνου που είναι διάσπαρτα -σε ιδιωτικά και δημόσια χέρια- σε όλο το μήκος των ΗΠΑ, οι σκηνοθέτες Κόρτνεϊ Στέφενς και Πάτσο Βελέζ μπαίνουν σε μία ενδιαφέρουσα περιπέτεια ιδιαίτερης πολιτικής και ιστορικής σημασίας.

19. The Forty-Year-Old Version

H Ράντα Μπλανκ έγραψε, σκηνοθέτησε και πρωταγωνιστεί σε αυτήν τη «ζεστή» και ευαίσθητη κωμωδία για μία μαύρη σεναριογράφο, το τελευταίο έργο της οποίας «ανεβαίνει» στο θέατρο από έναν λευκό θεατρικό παραγωγό που ζητά το έργο να γίνει πιο συμβατό με το λευκό κοινό. Μέσα από τη «μάχη» της ανακαλύπτει ξανά τη «φωνή» της και τη δύναμη του χιπ χοπ.

20. Paris Calligrammes

Το ντοκιμαντέρ της Γερμανίδας Ουρλίκε Οτίνγκερ είναι μία αναδρομή στην πορεία της ως νεαρή καλλιτέχνιδα στο Παρίσι της δεκαετία του 1960. Εκτός από μία όμορφη ιστορία ενηλικίωσης είναι και μία καταγραφή της σύγχρονης γερμανικής ιστορίας μέσα από τα λόγια και άλλων «εξόριστων» Γερμανών καλλιτεχνών.

21. Red, White, and Blue

Το τρίτο μέρος της σειράς του ΜακΚουίν «Small Axe», είναι μία ταινία που βασίζεται στη ζωή του Λιρόι Λόγκαν, ενός νεαρού μαύρου επιστήμονα που υποδύεται ο Τζον Μπογιέγκα, ο οποίος μπήκε στις τάξεις της αστυνομίας το 1983. Ο στόχος του Λόγκαν, ο οποίος πήγαζε από την αστυνομική βία που είχε δεχθεί ο πατέρας του στο παρελθόν, ήταν να αναμορφώσει το Σώμα και ο ΜακΚουίν τον «ακολουθεί» με ιδιαίτερη αισθητική μαεστρία στην προσπάθειά του.

22. Alex Wheatle

Ακόμη μία ταινία από την σειρά «Small Axe» του ΜακΚουίν, η οποία βασίζεται στην αληθινή ιστορία του Αλεξ Γουίτλ, ενός μαύρου συγγραφέα ο οποίος φυλακίζεται για τη συμμετοχή του στις μεγαλειώδεις πορείες στο Μπρίξτον το 1981.

23. Education

H πέμπτη και τελευταία ταινία της σειράς του ΜακΚουίν, περιστρέφεται γύρω από τις ίδιες τις εμπειρίες του σκηνοθέτη. Στην «καρδιά» της ταινίας βρίσκεται ένα 11χρονο αγόρι το οποίο παρά την εμφανή του ευφυΐα στέλνεται -όπως και πολλά ακόμη παιδιά από μειονότητες- σε ένα σχολείο ειδικής αγωγής.

24. Joan of Arc

Η 10χρονη Λιζ Λεπλάτ Προυντόμ πρωταγωνιστεί σε αυτό το μουσικό δράμα από τον εφευρετικό σκηνοθέτη Μπρούνο Ντουμόντ. Η ταινία εξετάζει τη ζωή της Ζαν ντ’ Αρκ, περιλαμβάνοντας αρκετές σκηνές μάχης, ενώ τη μουσική «υπογράφει» ο διάσημος μουσικός Christophe.

25. Residue

Η πρώτη ταινία του σκηνοθέτη Merawi Gerima είναι η ιστορία ενός νεαρού μαύρου σκηνοθέτη ο οποίος επιστρέφει στο πατρικό του στην Ουάσιγκτον με σκοπό να γυρίσει μία ταινία για το φαινόμενο του gentrification που αλλάζει το πρόσωπο της γειτονιάς. Αυτό που ανακαλύπτει είναι ότι και ο ίδιος είναι πλέον ένας ξένος για τους παλιούς του φίλους.

26. The 24th

Αυτό το παθιασμένο ιστορικό δράμα από τον σκηνοθέτη και σεναριογράφο Κέβιν Γουίλμοτ εξετάζει την ιστορία ενός τάγματος μαύρων στρατιωτών κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκόσμιου Πολέμου, οι οποίοι εκτός από τη φρίκη του πολέμου πρέπει να αντιμετωπίσουν και τον ρατσισμό της αμερικανικής κοινωνίας.

27. Bacurau

Οι Τζουλιάνο Ντορνέλες και Κλέμπερ Μεντόνσα Φίλιο σκηνοθέτησαν αυτήν την τολμηρή και μεταφυσική ταινία για ένα χωριό της βραζιλιάνικης υπαίθρου, οι κάτοικοι του οποίου μετά από μία επίθεση που δέχεται το χωριό από συμμορία μισθοφόρων αποφασίζουν να οργανώσουν την αντεπίθεσή τους.

28. She Dies Tomorrow

Η προσμονή του θανάτου είναι ο ιός που εξαπλώνεται με την επαφή σε αυτήν την αποκαλυπτική ταινία της Εϊμι Σάιμετζ που εξετάζει τα ψυχολογικά προβλήματα της μοντέρνας μπουρζουαζίας.

29. The Assistant

Το αγχωτικό δράμα της Κίτι Γκριν επικεντρώνεται στις παραβιαστικές συμπεριφορές που δέχεται μία νεαρή γυναίκα που δουλεύει σε μία εταιρεία παραγωγής στη Νέα Υόρκη από το αφεντικό της.

30. Gatsby in Connecticut

Σε αυτό το καθηλωτικό ντοκιμαντέρ, ένας ερασιτέχνης κινηματογραφιστής εθισμένος με το μυθιστόρημα «Ο Υπέροχος Γκάτσμπυ» αναζητεί στοιχεία της ιστορίας του Φιτζέραλντ στην πόλη Γουέστπορτ στο Κονέκτικατ σε συνεργασία με έναν συγγραφέα που είχε γράψει ένα σχετικό άρθρο στο New Yorker.

31. Ham on Rye

Η πρώτη ταινία του Τάιλερ Ταορμίνα εξετάζει με λεπτομερή και τολμηρό τρόπο τα τελετουργικά και τις αλλαγές που συνδέονται με το τέλος του σχολείου.

32. Wojnarowicz: F**k You F*ggot F**ker

Το τεράστιο αρχείο του Ντέιβιντ Βοϊναρόβιτς είναι η βασική πηγή έμπνευσης για το ντοκιμαντέρ του Κρις ΜακΚίμ, το οποίο προσπαθεί να συνδέσει την κρίση του AIDS στη δεκαετία του 1980 με τις πολιτιστικές διαμάχες της εποχής και την πολιτική και κοινωνική καταπίεση που δέχονταν οι ομοφυλόφιλοι.

33. One Night in Miami

Το εξαιρετικό σκηνοθετικό ντεμπούτο της Ρετζίνα Κινγκ κινείται γύρω από τη συνάντηση των Malcolm X, Σαμ Κουκ, Τζιμ Μπράουν και Μοχάμεντ Αλί το 1964.

34. Build the Wall

Το «απαλό» δράμα του Τζο Σουάνμπεργκ εστιάζει με ιδιαίτερη λεπτομέρεια τον τρόπο που μεγαλώνουν οι μοναχικοί καλλιτέχνες, πώς συνεργάζονται με άλλους καλλιτέχνες και πώς γεννιούνται οι φιλίες μεταξύ τους.

35. Mank

Στον πυρήνα της ταινίας του Ντέιβιντ Φίντσερ γύρω από τον σεναριογράφο του «Πολίτη Κέιν» Χέρμαν Μανκιέβιτς είναι η σύγκρουση του Μανκιέβιτς με τις δεξιές πολιτικές του Χόλιγουντ της δεκαετίας του 1930.

36. Santiago, Italia

Ο Νάνι Μορέτι έφτιαξε αυτό το ντοκιμαντέρ για να φέρει στο φως την αντίσταση της ιταλικής πρεσβείας στη Χιλή στο πραξικόπημα του Πινοσέτ και τη βοήθεια που προσέφερε στα θύματα.


με πληροφορίες από New Yorker

Επιμέλεια: Νίκος Ροτζιώκος